Erfbelasting betalen bij eerste overlijden?

LOS Leeuwarden

Door notaris Allard Slagman, Willemkade 12, Leeuwarden

Een in de praktijk veel gehoorde opmerking bij het overlijden van de eerste van een echtpaar luidt: “Hoe kan het dat mijn kinderen belasting moeten betalen? We hebben toch een testament op de langstlevende?”

Of “In de wet is toch geregeld dat alles naar de langstlevende gaat? Hoe kan het dan dat mijn kinderen toch belasting moeten betalen?”.
Ik probeer één en ander te verduidelijken.

Langstlevende testament

Bij een standaard langstlevende testament wordt de langstlevende echtgenoot tezamen met de kinderen tot erfgenaam benoemd. Daarnaast staat er in veel testamenten dat de wettelijke verdeling van toepassing is.
In testamenten van vóór 1 januari 2003 (vanaf die datum geldt het “nieuwe erfrecht”), wordt in dat geval gesproken over artikel 1167 ofwel de zogeheten ouderlijke boedelverdeling.

Beiden (de wettelijke verdeling en de ouderlijke boedelverdeling) regelen dat wanneer de eerste van een echtpaar komt te overlijden alle bezittingen en schulden bij de andere echtgenoot terecht komen. Ofwel de langstlevende wordt eigenaar van alle zaken. Omdat de kinderen ook erfgenaam zijn ontvangt de langstlevende echtgenoot dus meer dan waar hij of zij recht op heeft. Dit geldt (bij overlijden zonder testament na 2003) ook wanneer er geen testament gemaakt is.

Voorbeeld

Stel u bent getrouwd en u heeft twee kinderen en uw man komt als eerste van u beiden te overlijden. Dan bent u voor 1/3 deel erfgenaam. Uw kinderen erven ieder ook 1/3 deel. Echter het testament bepaalt ver-volgens dat alles naar u toegaat. Hierdoor ontvangt u dus 2/3 te veel. U heeft immers als erfgenaam slechts recht op 1/3. Een en ander heeft tot gevolg dat u een schuld krijgt aan uw kinderen van 2/3. Deze hoeft u in de regel pas te betalen wanneer u bijvoorbeeld overlijdt, failliet gaat, hertrouwt in gemeenschap van goe-deren of wordt opgenomen in een verzorgingshuis.

Met andere woorden uw kinderen krijgen een vordering in contanten die ze pas kunnen opeisen op de hiervoor bedoelde momenten. In de tussentijd mag u doen en laten wat u wilt met de hele erfenis. Maakt u het op en komt u vervolgens zelf te overlijden dan is dat ‘helaas pindakaas’ voor de kinderen. Ze hebben dan wel een tegoedbon in handen maar die is niets meer waard. Hoe kan het dan dat de kinderen feitelijk geen geld ontvangen en toch belasting (successierecht) moeten betalen? Heel simpel! De “fiscus” kijkt naar wat iemand als erfgenaam erft. Het feit dat het niet met-een uitbetaald wordt doet daar in principe niets aan af. Wel wordt er nog gekeken of de tegoedbon een ren-te draagt of niet. Draagt deze niet voldoende rente dan wordt voor de berekening van de verschuldigde belasting de waarde van de tegoedbon verlaagd. Feit blijft echter dat u en de kinderen dan nog steeds in de situatie terecht (kunnen) komen dat er belasting betaald moet worden.

Belasting besparen

Wij kunnen tegenwoordig de pijn wat verzachten en wel door in een testament diverse belastingbesparende clausules op te nemen en wel zodanig dat u en/of uw kinderen niet voor een verrassing komen te staan.

Maak gerust een afspraak met één van onze (kandidaat-)notarissen om een en ander vrijblijvend te bespre-ken. Ons telefoonnummer: 058-2120022.